Helsinki - przewodnik turystyczny

Kiedy dotarłam do Helsinek po raz pierwszy, nie miałam czasu ani siły, by rozglądac się wokół. Po wjeździe do miasta wprost z pokładu promu, pamiętam tylko stukot szyn tramwajowych pod kołami mojego auta. Na szczęście kolejne spojrzenie na Helsinki było już spokojniejsze - jak sama stolica Finlandii.

Postanowiłam poznać Helsinki - stolicę mojej ukochanej Finlandii. Jaka będzie? No cóż, w końcu to stolica - duża, zabiegana, hałaśliwa. Zważywszy na to przygotowałam sobie prężny plan samodzielnego zwiedzania: kilka muzeów, kościoły, zoo etc., czyli typowa wycieczka żywcem z przewodnika.

Helsinki przywitały mnie chłodnym, jesiennym deszczem, ale wcale nie liczyłam na coś innego, więc z werwą (i parasolem w ręku) ruszyłam przed siebie. Samochód zostawiłam na dużym, bezpłatnym parkingu w północnej części Helsinek. Postanowiłam zapoznać się z miastem pieszo. Wstałam z samego rana, żeby zdążyć zrealizować ambitny plan. Ruszyłam w kierunku centrum. Już po kilku krokach zdałam sobie sprawę, w jak wielkim byłam błędzie co do stolicy Finlandii. Wcale nie głośna, duża i zabiegana! Szlag trafił mój rozkład dnia - postanowiłam oddać się atmosferze miasta, bez pośpiechu doświadczyć Helsinek (a pierwotnego planu nie zrealizowałam do dziś ).

To, co zaskakuje na poczatku to fakt, że w Helsinkach nie ma wielkich wieżowców. Niska, urokliwa zabudowa i umiarkowanie spokojna atmosfera, sprawia że wędrowanie po mieście to czysta przyjemność. Najistotniejszych punktów zwiedzania, spokojnie można obejrzeć podczas spaceru. Oczywiście nie biorę tu pod uwagę licznych, niezwykle urokliwych wysepek dookoła miasta.

Absolutną podstawą wycieczkową jest helsińskie TOP10, czyli dziesięć punktów, których nie wolno pominąć. Wycieczkę zaczynamy od najdłuższej ulicy Helsinek - Mannerhaimintie. Idąc z północy na południe, pierwszy istotny punkt, to opera i zaraz obok po lewej stronie park Hesparianpuisto oraz małe jeziorko Töölönlahti. Przechodzimy na drugą stronę ulicy.

Punkt 1 - Fińskie Muzeum Narodowe (Suomen Kansallismuseo)

W Fińskim Muzeum Narodowym wędruje się poprzez fińską historię od epoki kamienia do czasów współczesnych. To tu na przykład można obejrzeć prawdziwy bęben szmański należący do kultury fińskich Samów. Stała ekspozycja muzeum, składa się z sześciu części. 1 - "Skarby i trofea" to kolekcja monet, medali, orderow i odznaczeń, srebrnej biżuterii i broni. 2 - "Prehistoria" jest największą (i naprawdę ciekawą) stałą wystawą archeologiczną w Finlandii. 3 - "Realizm" przedstawia rozwój fińskiego społeczeństwa i kultury od średniowiecza XII wieku, do początku XX wieku, poprzez okres Królestwa Szwecji do Imperium Rosyjskiego. 4 - "Ziemia i ludzie" przedstawia fińską kulturę ludową XVIII i XIX wieku, życie na fińskiej wsi, przed uprzemysłowieniem kraju (dla mnie niezwykle ciekawa część wystawy zważywszy na literaturę fińską; szalenie ciekawa część to izba urządzona wg fińskiej tradycji). 5 - "XX wiek" przedstawia niepodległą Finlandię i jej kulturę. W muzeum obejrzeć można również wystawy czasowe. Dla dzieci na trzecim piętrze przygotowano edukacyjną, interaktywną "wystawę" odnoszącą się do tego, co można oglądać w muzeum. W hallu warto spojrzeć w górę - na suficie znajdują się freski, przedstawiające najbardziej znane motywy z Kalevali - fińskiego eposu narodowego. Z pomocą syna, freski wykonał w 1928 roku największy fiński malarz - Akseli Gallen-Kallela.

Nie wracając już do glównej ulicy, wchodzimy od razu w wąską Cyganeuksenkatu, by dostać się do Temppelikatu.

Punkt 2 - Kościół w skale (Temppeliaukion Kirkko)

Nie poweim, że nie czułam rozczarowania, gdy zobaczyłam po raz pierwszy mocno zareklamowany mi wczesniej, kosciół w skale. Po zawiłym kluczeniu po wąskich uliczkach dookoła obiektu, wreszcie zorientowałam się, że krążę wokół. Gdyby nie japońskie i rosyjskie autokary turystyczne, błądziłabym jeszcze dłużej. Dlaczego? Ano dlatego, że Temppeliaukio nie jest z zewnątrz ani duży, ani spektakularny. Nie znajduje się też na żadnym placu, co utrudnia dotarcie docelu mimo, że jest się tuż obok. Kościół został zaprojektowany przez dwóch braci, architektów Timo i Tuomo Suomalainen. Temppeliaukio istnieje od 1969 roku. Na szczęście wewnątrz wygląda dużo atrakcyjniej, niż na zewnątrz. Prawdziwe kamienne sciany i półmrok charakterystyczny dla groty, robi wrażenie.

Wracając do Mannerheimintie, warto zwrócić uwagę na Museokatu 8, gdzie znajduje się dobry i znany klub jazzowy - Storyville. Kilka kroków i po prawej stronie mamy przed sobą budynek Parlamentu z końca XIX wieku. To isedziba fińskiego rządu. Choć wejście do srodka nie jest łatwe, monumentalna fizjonowmia budynku warta jest przerwy na zrobienie fotografii. Obok dwa pomniki - Kyösti Kallio monument siedzi , a Pehr Evind Svinhufvud stoi zaciskając pięść. I już po drugiej stronie ulicy widać zamaszysty budynek, do którego teraz zmierzamy.

Punkt 3 - Kiasma (Muzeum Sztuki Współczesnej)

Muzeum Sztuki Współczesnej mieści się w charakterystycznym budynku o współczesnym designie, projektu Amerykanina Stevena Holla i istnije od 1998 roku. W Kiasmie znaleźć można sztukę współczesną od lat 60-tych XX w. Muzeum Sztuki Współczesnej w Helsinkach to miejsce, które naprawdę polecam. Wprawdzie muzeum sztuki współczesnej w niedalekim Espoo ma większe zbiory i zrobiło na mnie dużo lepsze wrażenie, Kiasma z pewnością jest łatwiej dostępna przeciętnemu turyście i tak czy inaczej rzeczywiście warto zarezerwować sobie chwilę na to miejsce. Przy okazji nie sposób nie zauważyć pomnika konnego stojącego tuż obok budynku muzeum. Jest to marszałek Mannerheim - najbardziej wielbiony ze wszystkich fińskich przywódców. Pomnik stał przy głównej ulicy Helsinek (której nazwa pochodzi również od nazwiska marszałka) jeszcze zanim powstała Kiasma. Budowę muzeum opóźniły o dziesięć lat protesty kombatantów twierdzących, jakoby muzeum miało zbeszcześcić pamięć wielkiego wodza. Ciekawe, bo sam Mannerheim był zapalonym kolekcjonerem sztuki awangardowej swoich czasów.

No i już jesteśmy w zasadzie w ścisłym centrum Helsinek! Gdzie dalej? Powiedziałabym, że idąc w dowolnym kierunku, na pewno się nie zawiedziemy. Coś jednak trzeba wybrać. Zatem wedlug ustalonego planu... ruszamy w kierunku dworca. Warto zajrzeć na główną pocztę, która znajduje się dosłownie dwa kroki od Muzeum Sztuki Współczesnej. Na poczcie, jak wszędzie chyba w Finlandii, królestwo fińskiego wzornictwa - paczki Marimekko, znaczki z Muminkami, gadżety Aarikki - fińska sztuka użytkowa w pigułce. Zatem warto zajrzeć szczególnie jeśli nie ma się wiele czasu na dokładniejsze poznawanie fińskiej kultury.

Idąc dalej mijamy helsiński Dworzeć Główny, a przed nim Rautatientori, czyli plac dworcowy, gdzie zimą organizowane jest lodowisko miejskie. Na małym skwerku siedzi mój ulubiony Aleksis Kivi. Przecinamy plac i już jesteśmy u drzwi kolejnego punktu naszej wycieczki.

Punkt 4 - Ateneum (Galeria Narodowa)

Nie sposób poznać fińskiej sztuki, nie poświęcając przynajmniej kilku godzin na spacer po Ateneum. To przewodnik po fińskim (głównie) malarstwie. Ekspozycja obejmuje obrazy i rzeźby od XVIII wieku po lata 50. XX wieku. Zobaczyć tu można dzieła największych fińskich artystów, takich jak Akseli Gallen-Kalleli, Alberta Edelfelta, czy Pekki Halolena. Helsińska Galeria Narodowa to również miejsce, gdzie można zobaczyć prace innych znanych artystów - van Gogha, Gauguina, czy Cezanne'a.

Budynek Ateneum pochodzi z 1887 roku, przez wiele lat uchodził za arcydzieło nowoczesnej architektury. Na parterze mieści się księgarnia z pamiątkami i kawiarnia. Ateneum jest zdecydowanie większe od Kiasmy, więc lepiej zarezerwować sobie więcej czasu na zwiedzanie tego muzeum.

Teraz mały spacerek Yliopistonkatu, czyli ulicą uniwersytecką, i już jesteśmy na Placu Senackim.

Punkt 5 - Katedra Luterańska i Plac Senacki

Plac Senacki, czyli Senatintori to oficjalne centrum Helsinek. Zarówno katedrę, jak i plac zaprojektował Nimiec - Carl Ludvig Engel, którego zaproszono do Finlandii w 1912 roku - po przeniesieniu stolicy z Turku do Helsinek.W architekturze Engela widoczne są wpływy rosyjskie, bo wiem wcześniej pracował w Sankt Petersburgu. Ponadto posąg cara Aleksandra II, stojący na samym środku placu, dobitnie świadczy o silnej pozycji Rosji w Finlandii w XIX wieku. Ciekawostką jest, że wielu holywoodzkich reżyserów wybierało właśnie Helsinki do kręcenia scen "rosyjskich". Katedra jednak nie traci na popularności filmowej. Wystarczy piękny, słoneczny dzień, by ujrzeć tam kolejną ekipę filmową. Najważniejszą budowlą na placu jest oczywiście śnieżnobiała katedra luterańska (Tuomiokirkko), również autorstwa Engela. Wnętrze zaskakuje prostotą - bielą ścian i mnóstwem światła (jeżeli dzień jest słoneczny oczywiście ). Natomiast ze szczytu wysokich schodów, rozciąga się przepiękna panorama starych Helsinek.

Według mnie warto w tym momencie odbić troszkę od głównej trasy zwiedzania na małą przekąskę. Na ulicy Kluuvikatu 3 znajduje się najlepsza kawiarnia firmowa Fazer'a. Tu można nie tylko napić się gorącej czekolady lub zjeść pyszny czekoladowy deser. W kawiarniach Fazer serwowane są też typowo fińskie kanapki z razowym chlebem i łososiem. Naprawdę polecam!

Jak już zbaczamy z trasy, można też zajrzeć do największego domu handlowego Stockmann. Ceny zawrotne, ale można tam znaleźć wiele ciekawych produktów, np. pamiątki z Laponii . Będąc w Stockmannie warto zwrócić uwagę na wiszący przy wejściu zegar. To tu umawiają się Finowie "przy zegarze". Teraz już grzecznie wracamy na główny trakt, ale zaliczymy przy tej okazji inną atrakcję. Warto bowiem ze Stockmanna przespacerować się w kierunku portu piękną ulicą Esplanadi. I tu kolejne atrakcje.

Punkt 6 - Pasaż Esplanadi i Plac Targowy (Kauppatori)

Helsinki zostały stolicą designu 2012, ale już dużo wcześniej, bo w 2005 roku powstał projekt, który zakładał wspołpracę nauki, kultury i ministerstw w pięcioletnim projekcie "Design 2005". Najbadziej widocznym efektem było stworzenie DESIGN DISTRICT HELSINKI. Jest to dzielnica w samym centrum Helsinek, która skupia galerie, butiki, sklepy jubilerskie, pracownie artystyczne i wszystko inne, co można rozumieć pod pojęciem designu. Na Design District Helsinki składa się 25 ulic i 180 punktów na mapie. Centrum dzielnicy jest Park Diany (Pomnik Diany), od ktorego można zrobić sobie spacer w kierunku kolejnego pomnika (Amanda Havis), który stoi tuż przy porcie do którego zmierzamy na Placu Targowym. Wędrując bulwarem Esplanadi warto zwrócić uwagę na znajdujące się tam sklepy większości znanych fińskich marek: Iittala, Marimekko, Finlayson, Pentik, czy Artek. Tuż obok pomnika Amanda Havis, znajduje się przeurocze miejce - moja ulubiona helsińska kawiarnia - Kappeli.

Wreszcie jesteśmy na Kauppatori, czyli placu targowym, zwanym też targiem rybnym. To tu przyjeżdżają rybacy z Wysp Alandzkich, przywożąc owoce swojej pracy - ryby (które można na ciepło zjeśc na miejscu), dżemy i soki z jeżyn występujących na dalekiej Północy (np. tyrni) i rękodzieło - wełniane czapki, rękawice, fińskie noże, kapcie, swetry i inne. Stojąc twarzą do morza (tak, tak, to ten sam nasz stary, poczciwy Bałtyk ), po prawej stronie znajduje się ulica Eteläranta. Warto zwrócić uwagę na znajdujący się tam niski budynek - halę targową. A wewnątrz - cale bogactwo kuchni fińskiej!

Do placu przylegają neoklasycystyczne budynki administracyjne - ratusz i Pałac Prezydencki. Na środku Kauppatori, znajduje się obelisk ze złotym orłem na szczycie, projektu Engela. Jest to Kamień Carycy, który został odsłonięty w 1835 roku dla upamiętnienia wizyty cara Mikołaja I i carycy Aleksandry. Na Kauppatori szczególnie warto przyjechać 1. maja na studenckie święto Vappu oraz w październiku na Święto Śledzia.

Punkt 7 - Fińska Twierdza - Suomenlinna

Wprost z Kauppatori można popłynąć promem na wyspę (a właściwie sześć wysepek) Suomenlinna. Umieszczam twierdzę jako kolejny punkt zwiedzania miasta. Lepiej jednak byłoby wygospodarować więcej czasu, na przyklad cały dzień na poznanie tego miejsca.

Suomenlinna to twierdza, położona na grupie sześciu wysp niedaleko brzegu. Dawniej miała za zadanie bronić Helsinek od strony morza. Obecnie utraciła walory militarne, posiada jednak wielkie znaczenie kulturowe jako zabytek historyczny i atrakcja turystyczna. W 1991 r. została wpisana na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Twierdza powstała w 1748 roku, kiedy to Szwedzi wznieśli ją dla obrony wschodniej flanki swego imperium przed zakusami Rosji. Ochrzczona imieniem Sveaborg (Twierdza Szwecji), była największą tego rodzaju budowlą w całym królestwie. Przez pewien okres Sveaborg szczycił się też mianem drugiego po Turku największego miasta Finlandii.

Po długim oblężeniu w trakcie wojny 1808 r. twierdza poddała się Rosjanom i została przemianowana na Viapori. To właśnie jej obronność zadecydowała w dużym stopniu o przeniesieniu przez Rosjan stolicy Finlandii z Turku do Helsinek w 1812 r. Forteca pozostawała w rękach rosyjskich aż do uzyskania przez Finlandię niepodległości w 1917 roku.

Większość atrakcji twierdzy skupia się na dwóch wyspach Iso Mustasaari i Susisaari, połączonych mostem. Tam też znajduje się centrum insormacji turystycznej. Ciekawostką jest kościół znajdujący się na Iso Mustasaari. Wybudowali go Rosjanie w 1854 roku. Jako jedyny taki na świecie, pełni dodatkowo funkcję latarni morskiej.

Na wyspach oprócz samej twierdzy, znajduje się mnóstwo atrakcji - muzeów i kawiarni. Dla Finów natomiast błonia otaczające kamienne fortyfikacje Suomenlinny stały się ulubionym miejscem pikników i imprez na świeżym powietrzu. Na wyspie jest również schronisko młodzieżowe (od 22 euro/noc). Dodatkową atrakcją codziennie o 18:30, są przepływające przez przesmyk przy głównej przystani wielkie promy.

Jeśli szukamy atrakcji na wyspach, z Placu Targowego odpływają również promy na wyspę Korkeasaari, gdzie mieści się helsińskie zoo. Nie jest może niezwykle spektakularne, ale bardzo przyjemnie spaceruje się po, jakże typowych dla okolic Helsinek, głazach.

Po powrocie na Kauppatori, ruszamy w kierunku półwyspu, gdzie znajduje się kolejny punkt naszej wycieczki.

Punkt 8 - Sobór Uspeński

ARCHITEKTURA HELSINEK

W Helsinkach możemy odbyć fascynującą podróż przez kolejne stulecia. Architektura miasta charakteryzuje się typową nordycką skromnoscią i wyrafinowaniem. Centrum miasta, zwłaszcza okolice Placu Senackiego, to wspaniały przykład architektury neoklasycyzmu. Można tu też podziwiać XIX - wieczną architekturę bizantyjsko-rosyjską i neorenesansową. Architektura w stylu Jugend została w Finlandii zinterpretowana zgodnie z zasadami romantyzmu narodowego. Klasycyzm nordycki i funkcjonalizm początków XX wieku także pozostawiły po sobie ślady na ulicach miasta. Prace słynnego na cały świat architekta fińskiego Alvara Aalto to doskonały przykład modernizmu w jego najlepszym wydaniu.

Cdn... Zapraszam za kilka dni :)

Źródła
Muzeum Wzornictwa: http://www.designmuseum.fi/main.asp?sid=2
Design District Helsinki: http://www.designdistrict.fi/
Helsinki stolicą designu 2012: www.wdc2012helsinki.fi
Schronisko młodzieżowe na Suomenlinna:
http://www.hihostels.com/dba/hostels-Helsinki---Hostel-Suomenlinna-019022.en.htm
Muzeum Suomenlinna: http://www.nba.fi/fi/suomenlinna_museo